De beste tips van een local!

Typisch uit Catalonië: kerststal

Toegevoegd op in Cultuur
Kerststallen in Catalonië
Inhoudsopgave
Kerststallen in Barcelona
Alom aanwezig in alle huizen en kerken rond kerst is de kerststal

Met het begin van de kerst worden alle Catalaanse huizen mooi versierd, en een ding dat zeker niet mag ontbreken voor de feestdagen is de kerststal. Deze christelijke traditie is nog steeds heel populair in Spanje. De Catalaanse kerststallen hebben als leuke extraatje het beeld van een caganer, die volgens de legende geluk zou brengen. Kerststallen zijn een belangrijk onderdeel van de kerst voor vele Spanjaarden. Maar waar komt deze traditie vandaan en wat houdt een typische kerststal in Catalonië in? Lees dan verder!

Geschiedenis van de kerststal

Volgens een legende ontstond de traditie van de kerststal in Barcelona nadat Franciscus van Assisi in 1214, die zijn pelgrimstocht naar Santiago de Compostela deed, in Barcelona overnachtte. Het lijkt erop dat het de vooravond van Kerstmis was en dat de mensen in het ziekenhuis waar hij verbleef evenals de andere pelgrims hem vroegen om een tijdje langer te blijven. Hij verontschuldigde zich en ging er toch vandoor maar liet een reeks figuurtjes achter die de geboorte van Christus verbeelden en waar de mensen om heen konden samenkomen en bidden.

Hoewel het klopt dat Franciscus van Assisi in Barcelona verbleef tijdens zijn pelgrimstocht en dat hij de bedenker van de kerststal was, vond de eerste kerststal eigenlijk plaats in Greccio (Italië) iets later, in 1223. Franciscus van Assisi organiseerde in het geheim de allereerste levende kerststal op Kerstavond met een Maria, Jozef, kleine Jezus en herders uit het dorp in een grot bij Greccio, en verraste op deze manier de hele dorp. Het lijkt aannemelijk dat deze traditie snel nagebootst werd in heel Italië en dat de traditie via de Franciscaanse monniken die zich in Barcelona vestigden uiteindelijk bij ons kwam.

Ongeacht de oorsprong van de traditie van de kerststal, is er geen twijfel over dat dit een groot succes in Catalonië was. Er bestaan bewijsstukken uit de 16e eeuw over kerststallen in Catalonië, tot het punt dat er in 1858 de eerste vereniging van kerststallen ter wereld in Barcelona werd opgericht en in 1952, bijna een eeuw later, de universele federatie van kerststallen ook in Barcelona werd opgericht. We weten tevens dat de kerstmarkt, bij uitstek in Barcelona, de Fira de Santa Llúcia, al sinds 1786 bestaat. Zo werd het een traditie dat ouders met de kinderen ieder jaar  naar de kerstmarkt gingen, ondanks de kou van deze tijd van het jaar, om de kerstsfeer te ervaren en te genieten van de kermis. Bij thuiskomst bouwden de families hun kerststal met alles wat er gekocht was op de markt.

Deze grote liefde van kerststallen in Catalonië en de rest van Spanje heeft verschillende kunstenaars voortgebracht die zich hebben onderscheid in de kunst van de kerststal zoals Francisco Salzillo (1707-1783) uit Murcia, Ramon Amadeu (1745-1821) uit Barcelona, Damien Campeny (1771-1855) uit Mataró en Domenech Talarn (1812-1902) uit Barcelona.

De Catalaanse traditie van de kerststal nu

Beeldjes van Bethlehem - Fira de Santa Llúcia Barcelona
Beeldjes van Bethlehem voor de kerststal bij de Fira de Santa Llúcia

Tegenwoordig is het nog steeds typisch om rond deze dagen je spullen voor de kerststal bij de Fira de Santa Llúcia te kopen. Barcelonezen houden van deze kerstmarkt en het is traditie om hier als kind met je ouders naartoe te gaan en de mooiste beeldjes van Bethlehem voor je kerststal uit te zoeken en zo je kerststal telkens uit te breiden of te verbeteren met nieuwe aanwinsten. Handgemaakte of in fabrieken gefabriceerd, je vindt tegenwoordig figuurtjes in werkelijke alle kleuren, materialen en maten. Ook kan men bij de Fira de Santa Llúcia de kerstboom en de caga tió kopen.

Een typische kerststal (pessebre in het Catalaans en belén of pesebre in het Spaans), zoals wij het thuis doen, gaat als volgt. De kerststal zelf plaatsen we vaak begin december in de woonkamer, op een speciale plek in het huis. Met een hutje of een grot, omgeven door groene mos en een riviertje, zetten we alle poppetjes op  zijn plek. Beelden die niet mogen ontbreken bij een Catalaans kerststal zijn de Maagd Maria, Jozef, baby Jezus in de kribbe die samen met een ezel en een os in het hutje of grot geplaatst worden. Boven op de grot staat een engel en een ster die de Drie Koningen zal wijzen waar Jezus is geboren. Buiten op het mos staan de herders met hun schapen en bij de rivier zit vaak een visser. Achter een boompje of grote steen zet je het stoutste beeldje van allemaal, de caganer, een mannetje dat aan het poepen is en geluk zou brengen. Op het mos leggen we tevens een pad die de Drie Koningen op hun kamelen zullen volgen om zo bij de pasgeboren Jezus aan te komen.

Wat wij thuis altijd doen is het beeld van Jezus pas op 25 december neer te leggen en dagelijks de Drie Koningen ietsjes verder bewegen tot dat ze op 6 januari (de dag van Driekoningen) bij de grot zijn aangekomen. Kortom, een leuk ritueel dat bij iedereen thuis op een of een andere manier steeds gedaan wordt en waar kinderen en volwassenen zeer vrolijk van worden! En aan het einde van de kerstperiode, na de komst van de Drie Koningen, wordt de kerststal opnieuw bewaard tot volgend jaar.

Kerststallen in Barcelona

Als je in Barcelona rond de feestdagen bent, dan kun je tevens genieten van de kerststallen die bij kerken en diverse openbaar gebouwen en winkels geplaatst worden, zoals de reusachtige kerststal die geplaatst wordt in het Museu Frederic Marès. Bij speciale evenementen worden zelfs levende kerststallen gehouden waar de geboorte van Jezus herdacht wordt. Al is de kerststal van het Plaça de Sant Jaume altijd het meest indrukwekkend en de echte ster tijdens de feestdagen. Ieder jaar wordt deze kerststal van de gemeente in een geheel nieuw thema gemaakt en wordt alles uit de kast gehaald om de mooiste kerststal aan de inwoners te geven. Mis het dus niet!

Ook leuk om te zien: Artesania Puig (Carrer Comte Borrell, 127), de laatste winkel in Barcelona gespecialiseerd in kerststalletjes. Deze winkel uit 1933 is alleen in de maanden november en december geopend. Een ware must-see voor kerstfanaten!

Tip: ontdek hier de rest van de Catalaanse kersttradities.

Geen reacties gevonden. Plaats als eerste een reactie.

Laat een reactie achter


Inhoudsopgave